We moeten iets met AI

- Loek van der Linde - AI

> "Hey Loek! Jij bent goed in AI toch?"

< Ja? Ik ben er een jaar of 14 mee bezig, heb het gestudeerd en zelf onderwezen, dus ik kan er wel iets zinnigs over zeggen denk ik? Overigens bedoel ik wel iets anders met AI dan de mees-

> "Ah mooi! We moeten iets met AI. Maar we weten niet goed wat. Denk jij effe mee?"

Dit gesprek voer ik nu een jaar of vier. Maar afgelopen tijd neemt de frequentie nogal toe. Ik denk door alle aandacht in de (social) media. Maar wat betekent het nu eigenlijk, dat we iets moeten met AI? Tijd om die vraag eens te ontleden, op een wel heel letterlijke manier: door hem op vijf manieren uit te spreken. Elke keer de klemtoon op het volgende woord.

WE moeten iets met AI

In de praktijk betekent dat vrijwel altijd dat je gaat claudeviolen tot het nét goed genoeg werkt dat je manager ervan onder de indruk is. Of erger: je manager gaat zelf claudeviolen en vertelt jou dat je onder de indruk moet zijn. Maar goed, je hebt een gelikte demo die daadwerkelijk iets lijkt te doen.

Dus flikker je die demo bij IT over de schutting. Hup, maak hem eens beschikbaar voor de afdeling. En snel een beetje. Dan blijken een paar kleine details vergeten te zijn. Jouw screening van CV en motivatiebrief van sollicitanten met LLMs is bijvoorbeeld ronduit illegaal onder de EU AI-Act per november 2027[1]. In de tussentijd is je demo vanaf het internet voor iedereen toegankelijk zonder wachtwoord. En dus zijn alle CVs, uiteraard van echte sollicitanten, al een keer of 100 gedownload. Overigens vroeg ook niemand zich af of een CV met sollicitatiebrief überhaupt een goede manier is van sollicitanten screenen (kort antwoord: nee. Nee, echt niet. Stop ermee!). Maar ja he. Het proces is er nu eigenlijk wel op ingericht dus of IT toch even mee wil denken. Niet te veel in de weerstand alsjeblieft. Lees: knal de boel gewoon online a.u.b.

We MOETEN iets met AI

Quizvraag: wat gebeurt er morgen als iemand ChatGPT/Claude/Copilot uit zet?





Nee, niet doorscrollen! Geef jezelf de tijd. Denk rustig na. Wat zou er dan gebeuren?





Niks toch? Waarschijnlijk staan er wat klagende mensen op LinkedIn omdat ze ineens weer zelf moeten werken. Maar verder gebeurt er toch echt helemaal niks? Dus... van wie moet je iets met AI?

Ik heb in vier jaar LLM-manie tot nu toe maar één goede — doch verwerpelijke — reden gezien: omdat je klanten je anders niet meer serieus nemen en bij je weggaan. Het is letterlijk (letterlijk!) window dressing, waarin iedereen elkaar moet overtreffen in overduidelijk onware uitspraken, omdat de ander (indirect) ongelijk geven kennelijk erger is dan gewoon goed werk doen.

Zo gaat de overheid straks 25.000 ambtenaren vervangen met AI[2].

We moeten alleen nog wel even nadenken welke ambtenaren dat dan worden trouwens. En uitleggen waarom we ze eigenlijk gaan vervangen[3]. Of het werk in de eerste plaats wel nodig was[4]. En of er misschien een paar nieuwe Toeslagenaffaires om de hoek komen kijken als we dat doen[5].

Want het is kennelijk belangrijk dat we heel hard onze ogen dichtknijpen voor uitvoerende overheidsproblemen die niet sexy zijn. Stel je toch voor, vanuit je visie kijken waar AI waardevol is in je bedrijfsvoering? Voor visie ga je maar naar de opticien toch? Bezuinigen zullen we, en wel nu! Adieu ermee!

Dus... van wie moet je iets met AI?

We moeten IETS met AI

Buitenom de 7 big tech bedrijven is er absoluut 0 indicatie dat men productiever wordt van AI of, stel je voor, er ROI in zit[6]. In die 7 big tech bedrijven waar kennelijk wel winst zit, blijkt dat artificieel. De productiviteit gaat omhoog, maar die stijging leidt niet tot meer concrete (geld)waarde. Wel tot meer saai en vervelend werk. Precies dat werk waarvan wordt beloofd dat AI het uit handen neemt. Ondertussen kost dat die big tech bedrijven trouwens ook een hoop geld. Zoveel dat bijvoorbeeld Microsoft tracht een kwart van zijn personeel (60.000 mensen!) uit te kopen. Dat is namelijk goedkoper dan ze... laten werken met AI.

"Maar je gebruikt ook niet het laatste model, daarom merk je niks."

Ah ja. Dat argument hoor ik wekelijks. Al 3.5 jaar. Elke week. Minimaal tien keer. Als al die lui[7] al 3.5 jaar voorsprong hebben op mij, waarom zie ik daar dan niks van? Waar zijn al die beloofde nieuwe unicorns, miljardairs en gouden bergen?

Misschien zit de waarde van AI dan niet in financiële waarde, maar in abstractere termen. Ik hoor vaak dat AI "eerlijker" en "beter" beslist, dat het "objectief" is en daarmee dus ongelijkwaardigheid tegengaat.

De overheden van de wereld bewijzen al zo'n 10 jaar dat dat een illusie is. De rechtbanken nog wat langer. Als je de data voor een AI-algoritme al beschikbaar hebt en als die al van goede kwaliteit is[8], dan ben je per definitie aan het p-hacken op historisch menselijk gedrag. Je bent aan het roeren in enorme hoeveelheden data die bol staan van de subjectiviteit, fouten en onvolledigheid, om antwoorden te geven op vragen die je nooit had mogen stellen.

Echt ontzettend vreemd dat etniciteit, geloofsovertuiging en gender elke keer weer voorspellende variabelen blijken te zijn. Voor welk probleem ook weer? Hadden we trouwens niet iets gezegd in Artikel 1 van onze Grondwet over het gebruik van dat soort data? En is, omdat een computer het nu zegt, het ineens niet meer belangrijk daarover na te denken? Hemeltjelief zeg.

We moeten iets MET AI

Want we gaan altijd AI samen laten werken met mensen en daarmee de kwaliteit van werk en leven verhogen. We gaan meer tijd vrijmaken voor de expertise van mensen door domme taken aan AI te geven. Om zo mensen ruimte en tijd geven om over moeilijke problemen na te denken. We gaan nooit vasthouden aan de 40-urige werkweek. We gaan nooit de goed presterende mensen vijf keer zoveel taken geven, de rest van het personeel ontslaan en het bespaarde geld in dividenden uitkeren. Of in eigen zak steken. Echt. Gaan we nooit doen. Pinky promise.

We moeten iets met AI

De gemiddelde organisatie is nauwelijks in staat een inlogscherm te bedenken, ontwikkelen, online te zetten en beheren zonder minimaal 500% over budget en tijd te gaan. En dan eindigt dat project nog met de oplevering van überhaupt iets, want 20% van de IT-projecten haalt die lat nog niet eens. Lees dat nog eens. Een op de vijf IT-projecten levert niets op. Geen slechtwerkend product, of een half product. Nee. Niets, noppes, nada. Gaan we dan echt volle bak op hyper-innovatieve technologie inzetten? Waarvan niemand nog precies weet wat het wel en niet kan, waar de rafelige randjes zitten, en of de leveranciers over 3 jaar nog bestaan? Gaan we dat echt doen?

Soms is AI nuttig hoor. Ik heb eens met een weginspecteur in de auto gezeten, die bij elk scheurtje in het wegdek de auto langs de weg moet zetten. Dan met een slechtwerkende iPad app een foto moet maken van de scheur, zelf moet typen wat voor schade het is en zelf op een kaartje mag zoeken waar de scheur zit. Allemaal vlak langs de weg waar continu verkeer voorbij raast. Zo onhandig, en zó onveilig voor de inspecteur. Dan is een auto met slimme camera op het dak, die zelf schade herkent, classificeert en van de juiste locatie voorziet, terwijl de inspecteur gewoon door kan rijden, toch prettig. Ik ken niemand die tegen dat soort inzet van AI is.

Maar dat is niet hoe we "AI" duiden. Nee, dan gaat het binnen een minuut over agents, visionaire transformatie, autonome workflows, sub-agentic loops en recursive self-improvement. Kan iemand me alsjeblieft uitleggen wat dat betekent? Ik zit al 14 jaar in dit vakgebied en ik heb echt geen flauw idee wat je hiermee moet behalve bullshit-bingokaarten vullen. Wat me serieus goed lukt overigens.

De beste LLM-agents die ik ken, zijn gewoon Copilot prompts in Outlook. Die zien een e-mail, en kiezen op basis van de gestelde vraag een standaardsjabloon voor het antwoord. De oplettende lezer ziet dat de LLM hier niks genereert, maar puur checkt waar de inkomende mail waarschijnlijk over gaat. Daarna kiest de LLM een standaardantwoord uit een standaardsjabloon en zet het klaar als concept. Een mens leest dat voorgestelde antwoord na, past het eventueel aan en drukt op verzenden. Super toch? Hoewel erg geestdodend voor die persoon, lijkt me. Maar goed, het scheelt de servicedeskmedewerker weer 80 keer per dag de frustratie om te vragen of je je computer al opnieuw opgestart hebt. Of de salesmedewerker 40 keer per dag dat het prijsoverzicht gewoon op de website staat, onder het kopje "Prijzen".

Overigens kosten die agents stiekem best een duit, en gaat het vaak genoeg fout dat die mens er alsnog echt tussen moeten zitten. Dus wat hebben we hier nu precies geoptimaliseerd? Het wegklikken van frustratie?

Dit soort agents zijn dus overduidelijk 3600 miljard dollar[9] aan wereldwijde investeringen, de nietsontziende, totale roof en vernietiging van alle tekst, beeld en muziek ooit, en de uitbuiting van tienduizenden "humans in the loop" uit het globale zuiden waard.

Toch?!

Voor wie liever alleen naar de harde knaken kijkt: het meestbelovende AI-bedrijf ter wereld, Anthropic, liegt glashard in zijn investeringsprospectus:

Anthropic verbergt dat ze dit jaar publiek moet gaan omdat Dario Amodei (CEO van Anthropic en zelfbenoemd Messias) anders niet meer serieus wordt genomen. Liever de wereld kapot dan hijzelf.

Al interesseert AI je ethisch niet, laat dan financieel duidelijk zijn: LLM-gebaseerde AI is al peperduur, wordt straks bijna onbetaalbaar en heeft geen enkele ROI. Financieel gezien is voor voor de meeste bedrijven "nog even niets met AI" langs elk denkbaar criterium, vreemd genoeg, de beste keuze[10].

We moeten iets met AI

Nee hoor. We moeten niets met AI.

Iedereen die stelt van wel is niets minder dan slecht geïnformeerd. Of erger: krankzinnig. De vragenstellers uit de eerste categorie help ik met alle liefde met de kennis die ik heb. Voor die uit de tweede categorie stel ik voor dat ze 24/7 naar Lily Allen luisteren, tot ze net zo gek worden van mij als ik van hen.

  1. Vooruit, dat is niet helemaal waar. Het is een hoog-risico toepassing, maar géén verboden toepassing. Je mag dit dus doen, mits je een enorme bak compliance in orde hebt. Ik durf te wedden dat jouw bedrijf die niet op orde heeft, laat staan dat ze weet om welke compliance het gaat. Zie ook: https://artificialintelligenceact.eu/annex/3/#p-annex-3-4. ↩︎

  2. Niet bij de politie of Defensie trouwens. Ik vraag me af waar al die ambtenaren toch heen gaan straks. ↩︎

  3. Omdat er €19 miljard naar defensie moet. ↩︎

  4. Ja, vanwege politieke redenen. Niet omdat de ambtenarij nu zo graag stapels onzinnige, complexe kamervragen per week beantwoordt voor bijna €4000 per vraag, of meermaals onuitvoerbaar bevonden beleid toch moet uitvoeren. ↩︎

  5. In de media is het veelal onder de radar gebleven, maar een van de oorzaken van de Toeslagenaffaire was het blind vertrouwen op uitkomsten van discriminerende algoritmes. Zo was het niet hebben van de Nederlandse nationaliteit, of het hebben van een laag inkomen al reden om je geautomatiseerd als waarschijnlijke fraudeur te beoordelen. Het is natuurlijk niet vreemd dat mensen die slecht Nederlands spreken, en die elke maand de eindjes aan elkaar moeten knopen, waarschijnlijk foutjes maken in hun toeslagaanvraag. Het is wel vreemd dat we die mensen dan per definitie uit wantrouwen benaderen en keihard aanpakken, in plaats van die mensen te helpen de aanvraag goed te doen. Oh wacht, dat was natuurlijk weer een politieke keuze. ↩︎

  6. ROI = Return On Investment. Hoeveel geld je terugkrijgt per betaalde euro. Voor AI is dat minder dan 1. AI kost dus geld, en levert geen winst op. ↩︎

  7. Het zijn altijd witte, jonge mannen met een broccolikapsel trouwens. Heel apart. ↩︎

  8. Spoiler alert: dat heb je niet. Er zit namelijk een groot verschil tussen "we slaan de gegevens op" en "we hebben een goed doordacht datamodel, inclusief governance, volledig gecheckt op datakwaliteit en bias, klaar voor gebruik in AI-algoritmes". Het eerste heeft iedereen. Het tweede niemand. In de woorden van Victoria van Camp, CTO van rollagerfabrikant SKF: "Almost every company thinks they're sitting on a gold mine, while in reality it's a garbage dump of epic proportions." ↩︎

  9. Ter vergelijking: de totale Nederlandse economie is zo'n 1200 miljard dollar waard. Je had dus drie keer Nederland kunnen kopen met alle wereldwijde AI-investeringen. Volgens mij had je met dat geld ook best wat toeslagenouders kunnen helpen of woningen kunnen isoleren. ↩︎

  10. Ja, er zijn een paar uitzonderingen. Ja, ik weet wie je bent. Ja, ik vind het vet dat je dat kan. Nee, je hoeft dat me niet elke dag laten weten door me onsamenhangende AI-slop te sturen op LinkedIn. ↩︎